Өмір жайлы…

Өмір-Өзен. Дүние-Дүрмек. Күйбең-күйбең тіршілік... Адамзат баласы Жаратқан иеміздің құдірет күшімен жасаған мақлұқаттарының бірі ғана. Күллі жартылыстың арасынан Адам атаның ұрпағын ардақты етіп, Жер ананың бетіндегі қыбырлаған тіршілік атаулының «Халифасы» – билеуші һәм әміршісі етіп қойған. Аз-кем ақылға салып қарасаңыз, жан-жануар, табиғат, ауа мен су – баршасы Адамзат баласының өмір сүрулері үшін қызмет қылып тұр. Бір сәт ойлап көріңіз, егер күнделікті сіміріп ішіп жатқан су мен тыныстап жүрген таза ауа болмай қалса, қайтер едік. Әлдебір пенделер шіреніп: «Қазір ақшаң болса, бәрін де сатып алуға болады», – дейді. Рас, өмір болған соң

Қазақ тойларының қадірін түсірмейік

Той – Жаратқан иеміздің адам баласына сыйлаған қазынасы. «Жиған-тергенің тойға бұйырсын» дейді қария-лар бата бергенде. Осының өзінен-ақ той жасауға қазақтың қаншалықты мән беретінін байқау қиын емес. Шынында, халқымыз тойға қарын тойғызу үшін емес, керісінше қуанып, көңіл көтеріп, рухани демалу және ағайын-туыстармен, дос-жолдастарымен кездесу үшін барады. Өкінішке орай, соңғы кезде тойларымыз мән-мағынасын жоғалта бастағандай. Кейде той басқаратын кейбір пысықай асабаларымыз: «Енді ақ тілекке кезек берейік. Өзбектің тойы – би жарыс, қазақтың тойы – жиналыс», – деп жиналған көпшіліктің көңілін жеңіл әңгімемен, әзілмен көтермек болады. Мына сөздерді есітігендер мәз болып күледі. Сонда біз

Жаныңда жүр мұсылман…

Жаратушы Иеміз адам баласын құрметті етіп жаратқан. Құран Кәрімде «Исра» сүресінің 70-аятында: «Біз адам баласын құрметті қып жараттық. Әрі оларды құрлықта, теңізде (көліктендірдік), дәмді тағам-дармен ризықтандырдық, олар-ды басқа жаратылыстардан әлдеқайда артық жараттық», – делінген. Бұл аяттан ұғарымыз: адамзат ұлтына, жынысына, нәсіліне, дініне қарамастан, «адам» есімі оның құрметті жаратылыс екенін білдіреді. Осындай құрметке ие адамдардың арасынан Алла тағала мұсылмандардың дәрежесін кө-терген. «Мужәдәлә» сүресінің 11-аятында бұл жайында: ‏«Алла сендердің араларыңнан иман еткендер мен білім берілген-дердің дәрежесін көтереді», – дейді. Расында, Алла байлықты, мансапты сүйген құлына да, сүймеген құлына да береді, ал иман сыйын тек

Ағымдар арбауына түскен адам

немесе тозаққа жетелейтін жолдан ол қалай арылды? Барша мұсылман үшін аса қасиетті Рамазан айы есігімізді ашып, табалдырығымыздан атта-ғалы тұрған күндердің бірі еді. Мешітте намазда маңдайымыз бір сәждеде қауышып, ерекше ыждаһат сезімге бөлейтін әсерлі шақтың бірінде осы жас жігітті кезіктіргем. Алдында онымен шүйіркелесуіміз оқыс оқиғадан бастау алған. Жұма намазы болғасын парыздан соң сүннет амалдарын да орындамақ едім. Алдымды кес-кестеп өте шыққан жас жігіттің мешіт әдебін білмегені қатты қынжылтты. Сабыр сақтап, сүннет амалымызды орындап көшеге шыққанымда жаңағы жігіт алдымды орады. – Бауырым, жаңағы қылығың қалай, басқалар намаздарын оқып болғанша сабыр сақтамадың ба? – деп

Шетел идеологиясы ұлттық санаға сыймайды

Құрамалы, қорғанды үйің болады, Айнымалы, төкпелі биің болады. Халыққа бір тиын пайдасы жоқ, Ай сайын бас қосқан жиын болады. Ішіне шынтақ айналмайтын Ежірей деген ұлың болады. Ақыл айтсаң, ауырып қалатын Бедірей деген қызың болады. Алдыңнан кес-кестеп өтетін Кекірей деген келінің болады. Ішкенің сары су болады, Берсең итің ішпейді, Бірақ, адам оған құмар болады. Қиналғанда шапағаты жоқ жақының болады. Ит пен мысықтай ырылдасқан, Еркек пен қатының болады… Мөңке бидің сонау ғасырдағы психологиялық тұжырымы қазіргі таңда дәлме-дәл келіп отыр. Қалайша осыншама сипаттама берген елді мәдениеті, сауаты болмаған деп айта аламыз? Ұлттық психологияның дами түсуіне Қазан төңкерісіне дейінгі он төрт ғасырлық ұзақ мерзімде жасалған ізгілікті алғышарттар басшылық етті. Қазақстандағы психологиялық ой-пікірлердің тарихы (Орхан-Енисей ежелгі түркі жазба

Әйел адамға никаб тағудың шариғаттағы үкімі қандай?

Рамазан айында ауызашар уақыты таяғанда үйге келсем, қарындасым дәмді тағамдар әзірлеп күтіп отыр екен. Ауызашар үстінде әңгімеден әңгіме туындап, әйел адамның никаб тағуының (бетті жабу) шариғаттағы үкімі туралы оған түсіндіріп айттым. Себебі, оның досы Әсия никаб тағады екен. Әлбетте, күйеуінің бұйрығы бойынша. Қарындасымның айтуы бойынша, Әсияға бәрі шошынып, тесіле қарауы ұнамауы себепті, никаб тағуға алғашқыда қатты жүрексінген. Тіпті, ұнатпайды да. Жолдасының бұйрығы деп көніп жүр. Бірақ, шариғаттағы никабтың үкімі туралы біліп беруімді өтініпті қарындасымнан. Сонымен, тақырыпты басымнан өткен мына оқиғамен бастадым. – Медреседе оқып жүрміз. Ақида сабағын Сансызбай ұстаз өткізіп болған

Мазардың үлкендігінен марқұмға пайда бар ма?

Дүниеге келген адамның бір күні бұл жарықпен қош айтысатын уақыты да келер. Адам баласы әлсіз болып еш нәрсе білмей келеді. Сонда біз дүниеден не алдық, не қалдырдық? Иманды, Исламды ойламай, жүрегім таза деген адам Пайғамбарымыздың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) мына сөзін еске алсын: «Тіл таза болмайынша жүрек таза болмайды, жүрек таза болмайынша иман кәміл болмайды». Сонда мұсылман адам бала-шағасына өсиет айтып, дінді үйретіп, ақыретке артынан баратын сауаптарды да ұмытпау керек. Дүниеден өткен адамның артынан баратын үш сауап бар. Оның бірі – бала-шағасының дұғасы, оқыған намазы, ұстаған оразасы, имандылық

«Мені еске алу үшін намаз оқы»

(немесе намазға кейбір тартысты мәселелер) Бала кезімізде ата-әжелеріміз сұрайтын: – Мұсылмансың ба? – Әлхамду лилляһ, мұсылманмын! – Раббың кім? – Раббым – Алла. – Дінің қай дін? – Дінім – Ислам. – Кітабың қайсы? – Кітабым – Құран. – Мәзһабың қайсы? – Имам Ағзам Әбу Ханифа. – Имамың кім? – Әбу Мансұр Матуриди, – деген тәрізді сұрақ-жауаптарды айтып, бізге үйретіп отыратын. Шынын айтқанда, сонда көп нәрсені түсінбейтінбіз. Кеңес одағы билікке келген уақытта дінге қатты қысым басталды, намаз оқуға, ораза тұтуға тыйым салынды. Сондай әділетсіздікті, зұлымдықты көрсе де, бабаларымыз дінде, имандылықта берік тұра білді, тіпті кейінгі ұрпақтың тәрбиесін уайымдап, жасырын күйде ағартушылықпен айналысты, діни ілімді

Намаз оқымайтын туысқанмен байланысты үзу керек пе?

Ислам – бейбітшілік діні, ол адамға өз туыстарымен жақсы қарым-қатынаста болуға бұйырады. Мұны қазақтың ағайын-туыспен тығыз қарым-қатынаста болуынан көреміз. Мысалы, біз кейде ата-анаға жақын ағайын-жұрт, нағашы жұрт, түпкі ата жұрт және т.б. атап жатамыз. Ата-анадан кейінгі орын ағайын-туысқа тиесілі. Ең жақын туыс – ата, әже, көке, апа, әке, ана, аға, іні, бауыр, әпке, сіңлі, қарындас және сол сияқты бұл тізбек рет-ретімен кете береді. Қазақ «Ағайын – бір өліде, бір тіріде» деп бекер айтпаған. Өйткені, ағайын дегенің қайғы жамылғаныңда ел болып келеді, қасыңда сүйеніш болады, қайғыңа ортақтасады, ал енді той болса,

Өмірі өнеге ақсақал еді

Бес уақыт намаз кестесін жер-жерге тарату үшін алдын ала алуға Кеуілхош Бисенбеков ақсақал діни басқармаға жиі келетін. Ол кісімен сонда таныстым. Орта бойлы, ақсары, шоқша сақалды, жылы жүзді, көпшіл кісі екен. Осы қасиеттерімен өзіне бірден баурап алады. Әңгімесінен оның қырық жыл ұстаздық етіп зейнетке шыққанын білдім. Ақтөбе қаласындағы «Нұрдәулет» және «Нұр ғасыр» мешіттері жанындағы қысқа мерзімді курстарда оқып, діни сауатын ашыпты. Облыстық орталық мешітте кезекші молда қызметін де атқарған. Дінге ықыласы зор. Үш рет қажылыққа барған. Алғашқысында өзінің мұсылмандық парызын өтесе, екіншісінде әкесі үшін, үшіншісінде марқұм күйеу баласы үшін бәдәл

Top