Жәннаттан сарай сұраған Әли

149926-innerresized600-600-1-1«Жәннаттан басқа нығметтің барлығы фани».
(Хазіреті Әли)

Бір күні Омар ибн Хаттаб (Оған Алла разы болсын) Алланың елшісіне (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын):
– Уа, Алланың елшісі! Әли мені көрген уақытта, маған бірінші болып сәлем бермейді. Керісінше ол менің сәлем бергенімді күтіп тұрады, – деп Әлидің (оған Алла разы болсын) үстінен шағым айтып келеді.
Алланың елшісі (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) Әли ибн Әбу Талибты (р.а.) өзіне шақырады. Кейін:
– Ей, Әли! Сен Омарды көрген кезіңде неге оған бірінші болып сәлем бермейсің? – деп себебін сұрайды.
Сонда Әли ибн Әбу Талиб (оған Алла разы болсын):
– Уа, Алланың елшісі. Мен сіздің: «Кім бауырына бірінші болып сәлем берсе, Алла оған жәннаттан бір қасыр (сарай) көтереді», – деп айтқаныңызды естіген едім. Сондықтан мен Омар маған бірінші болып сәлем беріп, әлгі жәннаттағы сарайға ие болуын қалаймын. Сондықтан оны көрсем де маған бірінші болып сәлем беруін күтемін, – деп жауап береді.

Әңгімеден шығатын пайдалы сабақ
Адамдар бір-біріне сәлем беруі керек.
Қазақ: «Алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы шал тұрып сәлем берер», – деп бекер айтпаған. Бұл қазақтың әдептілігін, қонақжайлығын білдіреді. Ислам мәдениетінің халқымыздың дәстүрімен біте-қайнасқанын көрсетеді.
«Сәлем» сөзі әдетте, сөз бастаған уақытта бірінші айтылатын және адамдар бір-бірімен кездесіп, мал-жанының амандығын білдіретін сөз. Бұл сөз туыстық пен достықты күшейтеді, адамның көкірегіндегі мұң мен машақатты кетіріп, орнына шаттық пен қуаныш сыйлайды.
Әбу Һурайра (Оған Алла разы болсын) сәлем беруге қатысты пайғамбардың (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) мына хадисын жеткізеді:
«Алла тағала Адамның (Оған Алланың сәлемі болсын) бойын отыз шынтақ етіп жаратты. Сөйтіп оған: «Барып аналарға сәлем бер! Кейін олардың саған берген жауабын тыңда. Сол сенің және сенің үмбетіңнің сәлемі болмақ», – деп бұйырды. Ол жақта топ-тобымен періштелер отырған болатын. Адам (Оған Алланың сәлемі болсын) періштелерге барып:
– Әс-Сәләму ғалейкум, – деп сәлем береді. Періштелер:
– Әс-Сәләму ғалайка уа рахматуллаһи, – деп жауап қатты». Сәлем берудің төркіні осыдан шығады екен.
Сәлемді бірінші берген адамға сауап жазылады, ал сәлемді қайтару – уәжіп. Егер басқаның берген сәлемін қайтармайтын болса, ол адамға күнә есептеледі. Егер адамдар кездескен уақытта бір-біріне сәлем берсе, олардың сол аралықта бәле-жаледен аман екенін білдіреді. Ал егер адамдар қоштасу барысында «әс-сәләму алейкум» деп айтатын боса, онда олардың басқа кезде саулықта болып, жақсы хабармен қауышуды тілегендіктерін көрсетеді. Алла тағала Құранда сәлем беру керектігін айтады:
«Қашан сендерге сәлем берілсе, одан жақсырақ немесе соның өзін қайтарыңдар. Шексіз Алла әр нәрседен есеп алушы» (Ниса: 86).
Құранда айтылғандай, сәлем берген кісінің сәлемін алған адам, оның сәлемін одан да жақсырақ етіп қайтаруы керек.
Егер біреу сізге: «Әс-сәләму ғалейкум» (Сендерге есендік болсын) десе, оған: «Уа ғалейкумус-сәләм уә рахма-туллаһ» (сендерге де есендік және Алланың мейірімі болсын), – деп сәлемін артығырақ қайтару керек.
Ал енді ол: «Әс-сәләму ғалейкум уә рахматуллаһи»  (Сендерге есендік және Алла-ның мейірімі болсын) десе, оған: «Уә ғалайкумус-сәләм уә рахматуллаһи уа баракатуһ» (Сендерге есендік және Алланың мейірімі мен берекесі болсын) деп одан да жақсырақ қайтарған дұрыс.

Екінші пайдалы сабақ
Кішінің үлкенге сәлем беруі – сүннет. Әбу Һурайрадан (Оған Алла разы болсын) Алла елшісінің (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын):
«Көліктегі адам жаяуға, жаяу адам отырғанға және аз адам көпшілікке сәлем береді», – деп айтқандығы риуаят қылынған (Бұхари, Мүслім).
Имам Бұхаридың риуаятында: «Жасы кіші – жасы үлкенге (сәлем береді)», – делінген.
Сүннет бойынша: Кіші үлкенге, көпшілік отырғандарға, көліктегі кісі жаяуға көлігінен түсіп сәлем беруі қажет.
«Үлкенге құрмет, кішіге ізет рахым қылмағандар бізден емес», – деген пайғамбарымыз (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын).
Ислам адамдар арасында сәлемнің жиі берілгенін, айтыл-ғанын мақұл көреді. Сәлем сөзін өзара тарқатуға шақырады:
«Толық иман келтірмейін-ше жәннатқа кіре алмайсың-дар. Араларыңда сүйіспен-шілік орнықпайынша толық иман келтірген болмайсыңдар. Араларыңда сүйіспеншіліктің орнығуына себеп болатын нәрсені айтайын ба? Өзара сәлемдесіңдер» (Мүслим).

Үшінші пайдалы сабақ
Адам өзі үшін жақсы көрген нәрсесін бауыры үшін де қалауы керек.
Хазіреті Әли Алла елшісінің (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Кім бауырына бірінші болып сәлем берсе, Алла оған жәннаттан бір қасыр көтереді», – деген сөзін естіп, Омар үшін жәннаттан сарай болуын қалаған. Сол себепті Омармен кездескен шағында Әли оның бірінші сәлем беруін күтіп тұрған. Өйткені, пайғамбардың (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) мынадай хадисі бар: «Өздерің жақсы көргенді  бауырың үшін де жақсы көрмейінше сендер толық иман келтірмейсіңдер». Хадисті Әнас ибн Мәлик келтірген (Бұхари, Мүслім). Әлидің иманы кемел болғандықтан, өзіне қалаған жәннаттағы сарайды хазіреті Омар үшін де қалады.

Жалғас САДУАХАС

Пікір жазу

Әлеуметтік желі арқылы кіруге болады: 

Top